Các yếu tố nguy cơ làm nặng hơn tình trạng đờm, ho, khó thở ở người bệnh viêm phế quản mạn tính

Những yếu tố nguy cơ làm nặng đờm, ho, khó thở ở người viêm phế quản mạn tính

1. Khói thuốc lá và khói thuốc thụ động

• Khói thuốc lá là yếu tố nguy cơ quan trọng hàng đầu đối với viêm phế quản mạn tính và COPD. Trong khói thuốc có nhiều chất độc, hạt bụi mịn và chất kích thích có thể làm tổn thương niêm mạc đường thở.
• Khi người bệnh tiếp tục hút thuốc hoặc thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động, lớp niêm mạc phế quản bị kích thích liên tục. Điều này làm phản ứng viêm kéo dài, tuyến tiết nhầy tăng hoạt động, đờm tiết ra nhiều hơn và đường thở dễ bị hẹp lại.
• Hậu quả là người bệnh có thể ho nhiều hơn, khạc đờm dai dẳng, nặng ngực và khó thở rõ hơn khi vận động. Vì vậy, bỏ thuốc lá và tránh khói thuốc thụ động là nguyên tắc quan trọng trong kiểm soát viêm phế quản mạn tính.

2. Bụi mịn, khói xe và ô nhiễm không khí

• Bụi mịn, khói xe, khí thải công nghiệp và ô nhiễm không khí có thể xâm nhập sâu vào đường hô hấp. Với người khỏe mạnh, các tác nhân này đã có thể gây kích ứng mũi họng. Với người viêm phế quản mạn tính, tác động thường rõ hơn do đường thở vốn đã nhạy cảm.
• Khi hít phải bụi mịn hoặc khí ô nhiễm, niêm mạc phế quản dễ bị kích thích, làm tăng phản ứng viêm và tăng tiết đờm. Đờm nhiều, đặc, khó khạc có thể làm lòng phế quản bị cản trở, khiến người bệnh ho nhiều, thở khò khè, hụt hơi hoặc khó thở hơn.
• Người bệnh nên hạn chế ra ngoài vào thời điểm chất lượng không khí kém, tránh khu vực nhiều khói xe, khói bụi và đeo khẩu trang phù hợp khi cần di chuyển ngoài trời.

3. Không khí lạnh đột ngột hoặc thay đổi thời tiết

• Thay đổi nhiệt độ đột ngột là yếu tố dễ làm bùng phát ho, đờm, khó thở ở người bệnh hô hấp mạn tính. Khi hít phải không khí lạnh, niêm mạc đường thở có thể bị co lại và tăng phản ứng kích thích.
• Ở người viêm phế quản mạn tính, điều này có thể làm tăng ho, khò khè, nặng ngực hoặc cảm giác khó thở. Tình trạng thường rõ hơn vào sáng sớm, ban đêm, khi trời chuyển lạnh hoặc khi người bệnh đi từ môi trường nóng sang lạnh quá nhanh.
• Người bệnh nên giữ ấm vùng cổ, ngực, mũi họng khi thời tiết lạnh, tránh tắm khuya, tránh gió lạnh thổi trực tiếp và hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột.

4. Điều trị không đều hoặc tự ý ngưng thuốc

• Một số người bệnh có xu hướng chỉ dùng thuốc khi triệu chứng nặng, sau đó tự ý giảm liều hoặc ngưng thuốc khi thấy đỡ. Điều này có thể khiến bệnh không được kiểm soát ổn định, nền viêm đường thở tiếp tục âm ỉ và dễ bùng phát trở lại.
• Với người có viêm phế quản mạn tính kèm COPD, hen suyễn hoặc bệnh nền hô hấp khác, việc dùng thuốc cần tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ. Không nên tự ý đổi thuốc, ngưng thuốc hoặc dùng lại đơn cũ khi chưa được đánh giá.
• Kiểm soát bệnh hô hấp mạn tính cần chiến lược lâu dài, không chỉ xử lý từng đợt ho bằng thuốc ngắn ngày.

5. Chế độ ăn thiếu cân đối

• Dinh dưỡng ảnh hưởng trực tiếp đến thể lực, miễn dịch và sức bền cơ hô hấp. Người bệnh ăn uống thiếu chất, bỏ bữa, ăn quá ít đạm hoặc sụt cân kéo dài có thể bị giảm khối cơ, trong đó có cơ hô hấp. Khi cơ hô hấp yếu, người bệnh dễ mệt, khó thở và ho khạc đờm kém hơn.
• Ngược lại, ăn quá mặn hoặc dùng nhiều thực phẩm chế biến sẵn có thể gây giữ nước, làm tăng gánh nặng tim phổi ở một số người, đặc biệt nếu có tăng huyết áp, phù hoặc bệnh tim mạch đi kèm.
• Người bệnh nên ưu tiên thực phẩm tươi, đủ đạm, rau xanh, trái cây phù hợp, uống đủ nước và hạn chế đồ ăn nhiều muối, nhiều dầu mỡ, thực phẩm chế biến sẵn.

Người bệnh viêm phế quản mạn tính nên làm gì để hạn chế triệu chứng nặng lên?

• Để hạn chế đờm, ho, khó thở nặng hơn, người bệnh cần kiểm soát đồng thời nhiều yếu tố nguy cơ. Trước hết, cần tránh khói thuốc lá, khói bếp, bụi mịn, ô nhiễm không khí và các mùi hóa chất nồng. Đây là nhóm tác nhân dễ kích thích niêm mạc phế quản và làm tăng tiết đờm.
• Người bệnh cũng nên giữ ấm đường thở khi trời lạnh, uống đủ nước nếu không có chống chỉ định, vận động nhẹ phù hợp, ăn uống đủ chất và tái khám định kỳ. Khi có dấu hiệu ho tăng, đờm đặc hơn, đờm đổi màu, khó thở tăng hoặc sốt, không nên tự xử lý kéo dài tại nhà mà cần được bác sĩ đánh giá.
• Bên cạnh điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ, người bệnh có thể kết hợp thêm giải pháp thảo dược hỗ trợ hô hấp nhằm chăm sóc đường thở lâu dài, hỗ trợ giảm đờm, giảm ho, giúp phế quản thông thoáng hơn và hạn chế nguy cơ tái phát triệu chứng.

Để được tư vấn thêm về tình trạng đờm, ho, khó thở lâu năm, hen suyễn, viêm phế quản mạn tính hoặc COPD, quý độc giả có thể liên hệ tổng đài miễn cước 1800 0055 để được hỗ trợ miễn phí.