Tổng quan về các thuốc dự phòng hen phế quản

Sử dụng thuốc dự phòng hen phế quản đúng cách không chỉ giúp kiểm kiểm soát sự phát triển của bệnh mà còn giúp ngăn ngừa sự nguy hiểm của các biến chứng do điều trị. Thế nhưng, bạn có chắc rằng bạn đã và đang sử dụng chúng một cách hiệu quả? Tìm hiểu bài viết sau để hiểu thêm về nhóm thuốc điều trị hen này nhé.

Vai trò của thuốc dự phòng hen trong điều trị hen phế quản

Trong điều trị hen suyễn, hen phế quản, có 2 nhóm thuốc lớn được nhắc đến là nhóm thuốc điều trị dự phòng và nhóm cắt cơn hen. Mỗi nhóm được sử dụng với mục đích, khoảng thời gian, cách dùng khác nhau. Vậy vai trò của các thuốc dự phòng là gì?

Như chúng ta đã biết, hen là một bệnh mạn tính, cho đến nay vẫn chưa thể có cách điều trị triệt để, hoàn toàn khỏi được bệnh. Vì vậy, bên cạnh việc cắt cơn ngay tại cơn hen cấp thì cần có các nhóm thuốc để làm giảm tái phát, giảm tần số và mức độ của cơn hen.

Thuốc dự phòng hen giúp làm giảm số cơn hen kịch phát và giảm sự tiến triển của bệnh

Thuốc dự phòng hen giúp làm giảm số cơn hen kịch phát và giảm sự tiến triển của bệnh

Các thuốc dùng trong dự phòng thường được dùng trong thời gian dài, thường xuyên để giúp người bệnh cải thiện từ từ tình trạng bệnh, cũng như hỗ trợ kiểm soát bệnh một cách tốt hơn.

Thuốc dự phòng hen còn được gọi với tên khác là thuốc phòng ngừa hen phế quản, nếu được dùng hợp lý, đều đặn theo đúng chỉ định của bác sĩ thì vừa có tác dụng làm giảm số cơn hen kịch phát, vừa giảm được độ nặng của bệnh. Các chuyên gia khuyên bệnh nhân nên điều trị lâu dài bằng các thuốc này, thay vì chỉ đơn thuần dùng các thuốc cắt cơn khi cần thiết.

Các thuốc dự phòng hen phế quản

Hen là tình trạng tăng đáp ứng của đường thở với các tác nhân ngoại cảnh, có thể bắt nguồn từ nguyên nhân dị ứng hoặc không do dị ứng. Dựa vào cơ chế của hen phế quản, ngày nay có các nhóm thuốc sau để phòng ngừa cơn hen, được khuyến cáo trong điều trị dự phòng hen phế quản.

Thuốc Corticosteroid

Corticosteroid còn được gọi là các hocmon Corticosteroid bởi chúng tương tự như các hocmon steroid được sản xuất từ lớp vỏ của tuyến thượng thận. Các thuốc này có liên quan đến nhiều quá trình chuyển hóa, sinh lý trong cơ thể như đáp ứng với stress, phản ứng miễn dịch, đáp ứng viêm, các chuyển hóa chính như lipid, protid, glucid,… Trong đó, với bệnh hen, Corticosteroid vừa thể hiện vai trò như một chất cắt cơn hen, lại vừa có vai trò tích cực trong điều trị dự phòng.

Thuốc xịt corticoid là loại thuốc dự phòng hđược sử dụng phổ biến

Thuốc xịt corticoid là loại thuốc dự phòng hđược sử dụng phổ biến 

Tác dụng chính của các thuốc Corticosteroid trong dự phòng hen phế quản là làm giảm đáp ứng viêm của cơ thể, cụ thể là giảm đáp ứng viêm tại niêm mạc đường thở bằng cách ức chế phản ứng tự nhiên đáp ứng với các kích thích gây phù.

Có 3 dạng dùng của các thuốc này, bao gồm: đường phun – hít, đường uống, đường tĩnh mạch.

  • Các chế phẩm dạng hít như flunisolide, ciclesonide, budesonid, beclomethasone, fluticasone, mometasone, triamcinolone. Hiệu quả của thuốc Corticosteroid dự phòng đạt đỉnh sau 6-10 giờ sử dụng. Tại Việt Nam, các biệt dược có sẵn dạng này đang được lưu hành là Beclomethasone, Fluticasone, Budesonide. Các thuốc này đạt hiệu quả điều trị cao, do đó thường được biết đến như là nhóm thuốc làm giảm tổn thương đường thở.
  • Các chế phẩm dạng uống hoặc tiêm tĩnh mạch như  hydrocortisone, methylprednisolone, prednisolon, prednisone, triamcinolone.

Khi dùng nhiều ngày Corticosterid, các thuốc này sẽ làm giảm độ nhạy của đường dẫn khí với chất kích thích, các tác nhân gây dị ứng. Trong trường hợp dùng để dự phòng, cần hết sức lưu ý các tác dụng phụ của thuốc, điển hình là:

  • Gây bầm, đục thủy tinh thể sớm
  • Nhiễm nấm hầu họng, phổ biến nhất là Candida
  • Gây khó nuốt, ho

Thuốc cường beta 2 adrenergic tác dụng kéo dài

Thuốc cường beta 2 adrenergic có 2 loại, một loại tác dụng ngắn và một loại có tác dụng kéo dài, trong đó chỉ có thuốc tác dụng kéo dài mới được sử dụng trong điều trị dự phòng hen suyễn.

Các thuốc nhóm này làm giãn cơ trơn của khí phế quản, do đó giảm tình trạng bít tắc, co cơ trơn quá mức vẫn thường xảy ra như trong cơ chế gây bệnh. Khi sử dụng trong thời gian dài với mục tiêu điều trị dự phòng, thuốc còn giúp cải thiện chứng năng của phổi, cải thiện chức năng đường thở, giảm các triệu chứng điển hình của hen phế quản như ho kịch phát, khò khè, đau tức ngực…và đặc biệt là làm giảm tần suất xuất hiện các cơn hen cấp.

Hai hoạt chất thuộc nhóm cường beta 2 adrenergic tác dụng dài có mặt và đang lưu hành tại Việt Nam là formoterol và salmeterol.

Các tác dụng phụ của nhóm thuốc này: co thắt phế quản dội ngược, tăng dung nạp thuốc (nghĩa là phải dùng liều cao hơn ở các lần tiếp theo).

Thuốc điều biến Leukotrien

Là thuốc ngăn ngừa tác động của các leucotrien trong cơ thể. Thuốc được dùng để phòng ngừa và điều trị hen phế quản mạn tính chứ không có tác dụng làm giảm co thắt và không có nhiều vai trò trong cơn hen cấp.

Leucotrien là chất thường xuất hiện trong các phản ứng dị ứng như hen phế quản, gây ra tình trạng tăng tiết dịch, đờm, tăng co thắt phế quản, phù nề…Vì vậy, khi ức chế hoặc làm giảm được chất này sẽ giúp giảm đáng kể tình trạng trên.

Có 2 nhóm thuốc điều biến leucotrien:

  • nhóm ức chế (hay đối kháng leucotrien): như zaflirlukast, montelukast, pranlukast
  • nhóm giảm tổng hợp leucotrien: như zileuton

Tác dụng phụ điển hình của thuốc là nguy cơ gây trầm cảm cho bệnh nhân (chưa rõ ràng) và thuốc có thể tương tác với các nhóm thuốc chuyển hóa qua gan như thuốc động kinh.

Thuốc kháng cholinergic tác dụng dài

Tác dụng chính của nhóm này là ức chế acetylcholin, ngăn co cơ trơn phế quản và giảm tình trạng tiết quá nhiều chất nhày trong phế quản. Các thuốc này hiện chỉ cho điều trị khá thấp trong hen phế quản nên được sử dụng tương đối ít trong điều trị dự phòng.

Một số hoạt chất chính của nhóm: ipratropium bromid, tiotropium bromid,…

Nhóm xanthin

Tác dụng chính của nhóm xanthin (chủ yếu là methyl xanthin) là làm giãn cơ trơn phế quản, do khả năng làm tăng AMP vòng. Ngoài ra, thuốc còn giảm sự tạo thành các chất trung gian trong quá trình dị ứng, viêm nên làm giảm mức độ của hen suyễn.

Các hoạt chất chính của nhóm: theophyllin, doxofylline, diprofilline, …

Thuốc có tác dụng phụ chủ yếu là gây kích thích bồn chồn, mất ngủ, co giật, gây nhịp tim nhanh, tình trạng mất ngủ…

Nhóm thuốc chống dị ứng

Như chúng ta đã biết, dị ứng là yếu tố có liên hệ chặt chẽ với bệnh sinh của hen phế quản, do đó, giảm được tình trạng dị ứng trong cơ thể cũng là một cách hiệu quả để kiểm soát, phòng ngừa bệnh hen.

Thuốc chống dị ứng được sử đụng để dự phòng hen phế quản

Thuốc chống dị ứng được sử đụng để dự phòng hen phế quản

Có hai nhóm thuốc có tác dụng chống dị ứng dùng để dự phòng hen phế quản, bao gồm:

  • Liệu pháp miễn dịch
  • Kháng thể đơn dòng IgE: Omalizumab (Xolair)

Liệu pháp miễn dịch dị nguyên đặc hiệu

Khi các biện pháp can thiệp y tế đều thất bại, và tìm thấy kháng thể IgE đặc hiệu với dị nguyên có liên quan trên lâm sàng sau khi đã loại bỏ các tác nhân khởi phát khác thì liệu pháp miễn dịch là một lựa chọn điều trị phù hợp cho bệnh nhân hen phế quản. Lúc này, đây được coi như là cách để giải mẫn cảm rất hiệu quả.

Cách thực hiện: tiêm dưới da hoặc đặt dưới lưỡi nhiều lần các dị nguyên gây dị ứng ở bệnh nhân henđể tạo ra khả năng bảo vệ, chống lại các dị nguyên trong các lần tiếp xúc sau này.

Tác dụng của biện pháp này là làm giảm việc sử dụng các thuốc điều trị thông thường, giảm triệu chứng, cải thiện tình trạng tăng đáp ứng với các dị nguyên đặc hiệu và không đặc hiệu.

Tác dụng không mong muốn: các phản ứng dị ứng có thể rất nguy hiểm gây đe dọa đến tính mạng của bệnh nhân nếu được thực hiện không đúng cách. Vì vậy, bệnh nhân khi sử dụng liệu pháp miễn dịch cần có sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ.

Kháng thể đơn dòng kháng IgE

Khi các dị nguyên (các chất lạ) xâm nhập vào cơ thể thì cơ thể sẽ sản sinh ra kháng thể để chống lại, được gọi là phản ứng dị ứng. Kháng thể điển hình nhất là IgE, do đó nếu ức chế được kháng thể này thì sẽ giúp cải thiện được triệu chứng hen phế quản.

Thuốc được dùng bằng đường tiêm, ở những người thường bị dị ứng quanh năm hoặc những bệnh nhân không thể kiểm soát bằng Corticosteroid.

Tác dụng phụ hiếm gặp nhưng nghiêm trọng của thuốc là phản ứng sốc phản vệ, gây ra những hậu quả nguy hiểm. Vì vậy, thuốc chỉ nên sử dụng tại các cơ sở y tế để bệnh nhân có thể được xử trí kịp thời với các tình huống phát sinh.

Thuốc hít kết hợp

Hiện nay, Corticosterid và nhóm chủ vận beta 2 là các nhóm chính trong điều trị dự phòng hen phế quản nên trong các biệt dược thường kết hợp 2 hoạt chất thuộc các nhóm này để tăng cường tác dụng. Phổ biến nhất là 2 chế phẩm sử dụng đường phun hít:

  • Kết hợp Fluticasone với salmeterol trong chế phẩm Seretide (Evohaler)
  • Kết hợp Budesonide với formoterol trong chế phẩm symbicort (Tubuhaler)

Như vậy, các thuốc dự phòng trong điều trị hen phế quản là rất đa dạng. Bạn cần kiểm tra tình trạng của bản thân để biết mức độ của bệnh trước khi sử dụng các loại thuốc này, đồng thời phải tham khảo ý kiến của chuyên gia trong việc điều trị. Bạn cũng nên kết hợp các biện pháp thay đổi lối sống, chế độ ăn và dùng các thực phẩm hỗ trợ để cải thiện, kiểm soát tốt hơn bệnh lý hen phế quản.

Theo Dược sĩ Hồng Chuyên

Xếp hạng: 5 (1 phiếu bầu)
banner

Viên uống Bảo Khí Khang với thành phần chính là Cao Lá Hen và cao AntidiCOPD đã được chứng nhận lâm sàng giúp:

     + Hỗ trợ người bệnh giảm: ho, khạc đàm đờm, kthó thở 

     +Hỗ trợ Giảm tái phát đợt cấp & biến chứng của Hen suyễn, viêm phế quản mạn, phổi tắc nghẽn mạn tính COPD.

     + Nghiên cứu lâm sàng của Bảo Khí Khang được tiến hành tại Hoa Kỳ và được Thư Viện Y Khoa Hoa Kỳ - Pubmed công nhận hiệu quả.

     + Sản xuất bởi nhà máy hiện đại Top 10 Việt Nam và được chứng minh an toàn tại Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung Ương.

***Thực phẩm này không phải là thuốc, không thay thế thuốc chữa bệnh.

Gửi câu hỏi

chuyên gia tư vấn

Điểm bán Bảo Khí Khang

  • Hà Nội
  • TP Hồ Chí Minh
  • Quảng Ninh
  • Bình Dương
  • Hải Phòng
  • Cần Thơ
  • Đà Nẵng